Column

Antropomorfiseren (vermenselijken).

Een moeilijk woord maar wel een belangrijk onderwerp. Antropomorfisme is het toekennen van menselijke eigenschappen aan dieren. "Doen we dit dan'', zou u kunnen denken. En als we dit doen, is dat dan zo erg?

Het antwoord is; ja wij mensen doen dit regelmatig tot vaak, op verschillende manieren. In een aantal gevallen is dit niet erg, maar het kan ook doorslaan en dan kan dit voor het dier negatieve gevolgen hebben omdat hij verkeerd begrepen wordt. Als wij zijn gedrag verkeerd interpreteren of het dier niet meer de kans geven om dier te zijn, komen er al snel grote problemen tussen mens en dier maar ook tussen de dieren onderling.

Jarenlang hebben wetenschappers verkondigd dat wij mensen geen menselijke eigenschappen aan dieren mochten toekennen. Volgens deze wetenschappers kende dieren geen emoties. Ze zouden geen geweten of gevoel hebben zoals wij dit kennen. Hun instinkt was verantwoordelijk voor hun gedrag.
Angst bijvoorbeeld moest afgestraft worden want troost (een menselijke eigenschap) zou leiden tot toenemen van het angstgedrag omdat het dier die troost als een positieve prikkel zou ervaren. Een dier zou geen rouw, liefde, heimwee of berouw kennen. Maar gelukkig zijn ook deze wetenschappers wakker geworden en hebben kunnen aantonen dat veel dieren, waaronder de hond, toch wel degelijk menselijke overeenkomsten hebben zoals o.a. liefde voelen en berouw hebben. Ze kunnen rouwen om en heimwee hebben naar hun overleden baas of de overleden andere huisdieren waar ze vele jaren mee samen hebben geleefd.

Een goede vooruitgang binnen de wetenschap maar wat heeft dit voor gevolgen?

Heel erg veel. Als we naar onze honden kijken kunnen we het volgende constateren:

  • Iedere hond is een ander individu met zijn eigen karakter en functie. Dit betekend dat bij de opvoeding rekening gehouden dient te worden met zijn karakter en functie en dus een hierop aangepaste opvoeding dient te krijgen.
  • Er bestaan meerdere soorten angst bij een hond die ieder een andere aanpak nodig heeft. Innerlijke angst geeft een snellere hartslag. Alleen angstgedrag waarbij geen innerlijke angst gevoeld wordt mag nog worden genegeerd. Maar echte innerlijke angst mag gerust getroost worden.
  • Pups kunnen in veel opzichten qua gedrag wel degelijk vergeleken worden met kinderen en hun gedrag. Denkt u hierbij aan spelen, alle tijd hebben om de wereld te verkennen, de eigenaar uitproberen.
  • Oudere honden kunnen in veel opzichten, zowel qua gedrag als qua gezondheid vergeleken worden met oudere mensen. Denkt u hierbij aan het slechter gaan zien en horen, een grijze vacht krijgen, artrose en een slechter gebit krijgen. Maar ook moeite krijgen met uit de mand komen en het aanpassingsvermogen bij bijv een verhuizing, wordt bij de oudere hond moeilijker.

Waar we goed voor moeten waken is dat een hond anders leert als wij mensen en daar gaan we vaak de fout mee in. Een hond leert d.m.v. het leggen van linken. (als ik dit doe levert het me iets goeds op bijv. eten of een aai dus ik blijf dit gedrag doen en als ik dat doe levert het me niets op of een negatieve prikkel dus ik laat dit gedrag maar achterwege). Tevens leert de hond dat als hij bijvoorbeeld gaat zitten daar op datzelfde moment het woord "zit" bij gezegd wordt en hij een beloning krijgt. Dus de link die hij legt is dat het woord "zit" en de beloning leuk zijn en dat hij daarom door blijft gaan met het gaan zitten op commando. Hij leert dat die handeling bij dat woord hoort en dat het hem iets positiefs oplevert.
Nog een voorbeeld van anders denken als een mens; de hond wil niet komen nadat de baas hem geroepen heeft. Wij mensen reageren door te zeggen; "hij hoort ons wel maar heeft geen zin om te komen". Dan komt de hond uiteindelijk bij de baas en dan begint die baas te mopperen dat het zolang geduurd heeft voordat hij kwam en in het ergste geval krijgt hij nog straf ook. Dit is nu een typisch voorbeeld van hoe ouders tegen hun kinderen kunnen mopperen als ze in de speeltuin of het zwembad niet willen komen om weer naar huis te gaan. Het kind denkt bij een volgende keer laat ik maar gelijk komen anders krijg ik op mijn kop en gaan we volgende week hier niet meer naar toe. De hond denkt anders, hij denkt als ik kom krijg ik straf dit is een onaangename prikkel dus hij komt niet meer omdat het hem niets positiefs oplevert en blijft op afstand staan.

Wat ik baasjes ook veel hoor zeggen is; hij wil dat niet, daar houd hij niet van, daar heeft hij geen zin in. Grappig, want heeft die hond dat gezegd dan? Misschien is er wel een heel andere reden waarom hij zich op dat moment zo gedraagt. Een hondse reden.

Een gevaarlijke kant van antropomorfisme is dat mensen hun hond als hun kindje gaan zien en ze dus ook zo gaan behandelen.

Een paar weken geleden sprak een mevrouw me aan en vertelde dat één van haar twee hondjes is overleden en ze op zoek is naar een nieuw speelkameraadje voor haar 14 jarige hond. Ze hadden al gezocht maar geen geschikt hondje kunnen vinden. Hij mocht al wel wat ouder zijn en niet te groot. Een week later werd mijn hulp ingeroepen om een nieuw tehuis te zoeken voor een 9 jarig boerenfoxje. Haar baasje is overleden. Ik heb de voornoemde mevrouw gebeld en enthousiast ging ze kijken. Ze nam haar hond mee. Bij binnenkomst weigert de mevrouw om haar hond op de grond te zetten zodat er geen hondse begroeting met de andere honden kan plaats vinden. Ook nadat de mevrouw is gaan zitten blijft ze haar hond op schoot houden. "Hij vindt het eng, hij wil niet op de grond" zei ze. De hond hoog en veilig op de arm begint hevig te grommen en uit te vallen naar de andere honden. "Ach ze wil niet spelen en ze vind die honden helemaal niet aardig dit wordt niets, we gaan maar snel weer naar huis". Dit gaat nog een lange zoektocht worden.

Honden blijven beesten. Ieder met een eigen karakter en functie. We kunnen ze soms vergelijken met mensen. Een hond kan dood gaan van heimwee, ziek worden van angst en stress. Oud worden met kwalen die wij ook krijgen. Maar we kunnen nooit exact weten hoe een hond zich in bepaalde situaties voelt en dus zal gaan handelen. Blind vertrouwen is dan ook gevaarlijk. Leer uw hond zijn hondse manieren van socialiseren niet af. Hij doet dit nu eenmaal op een andere manier als wij. Denkt u niet voor uw hond maar als een hond. Wilt u meer weten over de emoties bij dieren informeert u dan eens bij een goede boekhandel. Er zijn talloze boeken te koop over dit onderwerp.

Jolanda

Wilt u onze site delen met uw twitter vrienden klik dan op deze "tweet button"